Website gemeente Stabroek - Bezienswaardigheden

Stabroek is van oorsprong een echt polderdorp: het platteland met de typische kenmerken, hoeven, kerken en kasteeltjes. Heel veel restanten uit dit verleden zijn er niet meer, maar wat overgebleven is, is een prachtig stukje erfgoed.

Bron voor de tekst: Kroniek van Stabroek 1250-1980, Ward Joppen, auteur.

Kasteel Ravenhof

Eén van de bezienswaardigheden is het Kasteel Ravenhof met toegankelijk park van 25 ha. vlak aan de Nederlandse grens. Prachtig gebouw, prachtige omgeving zoals menigen zeggen.

In een groter geheel maakt kasteel Ravenhof deel uit van het Kasteelpark, met verder het theehuis De Gloriëtte (op Nederlands grondgebied), het centrale parkgebied, de landschapstuin en het Moretusbos. Dit kasteelpark, eigenlijk in oorsprong een kale en dorre heidevlakte, zoals verderop in Kalmthout is te vinden, dankt zijn bestaan aan Jonker Johannes Josephus Moretus die het in het Hal Ravenhof

midden van de 18e eeuw liet aanleggen als onderdeel van zijn landgoed Ravenhof. Het parkbos is ontworpen naar de plannen van Versailles. Het Moretusbos heeft veel mooie laantjes, hoogteverschillen en verre doorkijken.

Het kasteel zelf was oorspronkelijk heel wat kleiner dan wat nu valt waar te nemen. Het droeg in de 14-15 eeuw de naam Steenland of 'Goet van Steenlant' en was eigenlijk een hoeve. Cornelis van Tongerloo liet er het eerste kasteel bouwen medio 16 eeuw. Hendrik Hillewerve stond het Hof van Steenland af aan zijn neef Balthazar Moretus III. Zo kwam het domein in het bezit van het gekende Antwerpse drukkersgeslacht en erfgenamen van Christoffel Plantijn. Het kreeg voortaan de naam Moretushof, maar in de volksmond heette het echter 'Crayenhof'. Jonker Moretus, zeer geliefd bij de plaatselijke bevolking, voelde zich sterk verbonden met de Puttenaren. Als eigenaar werd hij opgevolg door zijn neef Philippe Antoine Joseph de Pret, die het kasteel liet verbouwen in Louis XV-stijl. Hij gaf het de naam Ravenhof. In 1907 stond graaf de Pret, ook eigenaar van het kasteel Vordenstein in Schoten, het kasteel af aan Karel Jules Marie Moretus Plantin, tot aan zijn dood in 1960 burgemeester van Stabroek. Onder zijn bewind werd het Ravenhof vergroot tot het indrukwekkend kasteel zoals het nu te bewonderen valt.

Sinds 1978 is het eigendom van de gemeente en zijn er talrijke socio-culturele verenigingen ondergebracht. Het gerestaureerde koetshuis doet dienst als café-restaurant.

Fort van Stabroek

Het Fort van Stabroek aan de Abtsdreef is een ander creatief knooppunt in Stabroek. Het dateert uit 1902 en ligt vlakbij de Belgisch-Nederlandse grens. Het Fort van Stabroek is het meest noordelijke fort van de buitenste fortengordel rond Antwerpen en heeft een totale oppervlakte van 11 ha. Door een renovatie is het fort nu toegankelijk voor tal van activiteiten zoals teambuilding, paintball, recepties en dergelijke. Op 11 maart 2010 werd het fort gelanceerd als eerste toeristische onthaalpoort van de fortengordel rond Antwerpen. De provincie Antwerpen werkt aan een fietsverbinding voor de hele fortengordel. Meer info hierover vindt u op de websites van de fortengordel of de provinciale sportpromotie. Meer info ook op de website van Stafort.

Schans van de Smoutakker

De Schans van de Smoutakker vindt u op het Hoogeind. De schans, beter gekend als de ‘redoute’ is een tussenfort tussen de forten van Stabroek en van Erbrand. Ze werd gedynamiteerd op 10 oktober 1914 om te vermijden dat de bezetter er gebruik van zou maken bij zijn opmars naar Antwerpen. Sindsdien bleef de schans in die toestand bewaard en kon de natuur haar werk doen. Er komt nu een zeer gevarieerde plantengroei voor die uniek is in de regio.

kerkaltaar

Sint-Catharinakerk Stabroek

De monumentale parochiekerk St.-Catharina, een gotische en neogotische kruisbasiliek en eigendom van de gemeente Stabroek, is gelegen op kleine afstand van de Dorpsstraat. De kerk had vroeger een ommuurd kerkhof, dat volledig verdwenen is na de heraanleg van het Kerkplein door de beroemde architect Jo Crepain (1950-2008).

Hoe dicht ligt oorlog en vrede bij mekaar? De kerk kan het u vertellen!. De oude kerk werd in 1622 (tijdens de oorlog tussen de Spanjaarden en de Hollanders) verbouwd tot fort. In 1643 woedde er een hevige brand en werd het gebouw met uitzondering van de toren volledig verwoest. Na heel wat geschiedenis bouwde provinciaal architect Giffe aan de resterende toren de nieuwe neo-gotische kerk. Speciaal is de koorlambrisering uit de 17de eeuw, de preekstoel (19de eeuw) uit het Falconklooster in Antwerpen. Ook het altaar, prachtig schilderwerk op hout en het overige religieus meubilair is de moeite waard. Ook opmerkelijk is het historisch orgel van J.B. Forceville uit 1697, volledig gerestaureerd begin 21ste eeuw.

Hoger in een gebouw kan u in Stabroek niet gaan, figuurlijk dan want de toren is weliswaar enkel te bezichtigen van buiten op het plein.

Kerk Attenhoven

Gillis Van Attenhoven, die reeds gestart was met het inpolderen (grote landontginningen in de Antwerpse polder) van het laagland naast de Schelde, kreeg in 1248 van de bisschop van Luik het tienderenrecht en de toestemming om een parochiekerk te bouwen. Het werd een gotische pseudo-basiliek kerk, voltooid in de 15e eeuw. De torenkern stamt uit de 13e eeuw. Het werd in 1790 gekocht van het Engelse Theresianenklooster in Antwerpen. De kerk, reeds geruime tijd ontwijd, heeft nog een fraai rococo hoogaltaar of preekstoel (in eikenhout) met fraaie natuurelementen en is eigendom van de gemeente Stabroek. Net zoals de twee zij-altaren (barok) werd flink gebruik gemaakt van de ‘marmer’ techniek om de houten zuilen een stenen imago te geven. De sacristie, bouwjaar omstreeks 1835 – is volledig in eikenhout.

De gemeente startte in 1997 de buitenrestauratie op. De binnenrestauratie staat voor de komende jaren gepland. Sedert enkele jaren worden er podiumactiviteiten en tentoonstellingen georganiseerd door de werkgroep Transept vzw. Meer info over hun activiteiten vindt u op hun website.

Lassonhof

Het Lassonhof in oorsprong eigendom van Filips De Schone, werd eerder het ''t Hof van Stabroek' en later 'Huis van Stabroeck' genaamd. De eerste gebouwen werden vermoedelijk opgetrokken midden 14de eeuw. De eeuwen die volgden zijn gekenmerkt door uitbreidingen en verbouwing tot de vestiging van vandaag met 2 verbonden vleugels en bakstenen toegangspoort. Door geldgebrek werd Filips De Schone genoodzaakt meerdere van zijn 'heerlijkheden' van de hand te doen. Zo werd het opeenvolgende eeuwen het huis van de 'Heren van Stabroek'.

Gillis De Schermere, invloedrijk man te Antwerpen kocht op 3 juni 1505 de heerlijkheden van Stabroek, Lillo, Berendrecht en Zandvliet van Filips De Schone. In 1510 verkocht deze verder aan de machtige Jan van Glymes, genaamd De Berghes. Stabroek bleef van de De Glymes tot 1560, toen het werd gekocht door de toenmalige Heer van Lillo, Pauwel Van den Dale.
In 1578 komt de Heerlijkheid weer in handen van de familie De Berghes. Ditmaal door huwelijk met een Van Dale. In 1626 koopt Robrecht van Eeckeren de Heerlijkheid. In 1638 komt de familie Ridder Alexander De Heze (Haeze) in het bezit van Stabroek. De opvolgers heten Henricus (1658), Hendrik (1660), Jeronimus (1666), Jeronimus II (1681), en Pieter (1706) Nicolaas Geelvinck (1732-1787) koopt in 1784 het huidige Lassonhof. Nicolaas Geelvinck was werkelijk Heer van Stabroek. Hij had 'Stabrouck' geërfd van zijn vader, Nicolaas sr. Nicolaas was een zeer invloedrijk inwoner van Amsterdam. In 1764 werd hij bewindhebber der West Indische Compagnie, en stichtte hij in Suriname de stad Stabroek, het latere Georgetown.
Het Lassonhof is uiteraard beschermd patrimonium en is in privé-bezit. Het is niet toegankelijk voor het publiek.

gansrijdenquatro

Gansrijden

Verder is Stabroek bekend om zijn traditie van “Gansrijden”. Dit is een folkloristische activiteit waarbij het de bedoeling is om als ruiter onder een galg door te rijden en de kop van een gans af te trekken die aan deze galg hangt. De winnaars (de “koningen”) van de deelgemeenten Stabroek en Hoevenen en de omliggende gemeenten, Berendrecht, Zandvliet en Lillo mogen zich nadien aan elkaar meten voor het uiteindelijke keizerschap. Ook in Ekeren is deze traditie enige jaren geleden terug gestart.

Wandel- en fietsroutes

Stabroek en haar omgeving beschikken over een aantal fiets- en wandelroutes. De fietsroute “het Ganzenrijderspad” verwijst naar de bovenvermelde traditie. Deze route loodst de fietser door de Antwerpse polderdorpen Zandvliet, Berendrecht en Stabroek via Kapellen en Putte naar Ossendrecht. Daarnaast zijn er nog tiental verschillende wandelroutes zoals “Natuurleerpad Middelhoeck”, langsheen het anti-tankgracht, Geldbergpad, dorpswandelingen etc. Vanuit het Ravenhof vertrekken nog andere routes die voor het grootste gedeelte door omliggende gemeentes leiden. Meer info vindt u op onze website.

Sportinfrastructuur

Het Stabroekse sportgebeuren speelt zich voornamelijk af in en rond het gemeentelijk sportcentrum en het sportcentrum de Vossenvelden. Verder is er in de deelgemeente Hoevenen het sportcomplex Blokwegvelden met de sporthal Attenhoven. Stabroek heeft op sportgebied een goede naam en kan dankzij de sportinfrastructuur veel aantrekkingskracht uitoefenen bij de sportliefhebbers. Men kan bij de Stabroekse verenigingen terecht voor atletiek, jogging, badminton, basketbal, boogschieten, dans, gevechtssporten, korfbal, ruitersport, base- en softball, tennis, turnen, volleybal en voetbal.

cover kroniek Dit zijn enkele historische en hedendaagse hoogtepunten én bezienswaardigheden in onze gemeente. Er is uiteraard meer. De kroniek van Stabroek geeft een vrij volledig overzicht van onze geschiedenis. Zolang de voorraad strekt, blijft de kroniek te koop voor 35 euro. Meer info bij het gemeentelijk onthaal, T 03 568 80 80.